Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-wschodnich (TMLiKPW)

We wrześniu 1988, grupa inicjatywna uzyskała zgodę na zarejestrowanie Towarzystwa Miłośników Lwowa (TML) i Towarzystwo zostało wpisane do Rejestru Stowarzyszeń i Związków Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu. Była to pierwsza organizacja kresowa, która powstała i została zarejestrowana w Polsce po II Wojnie Światowej. Towarzystwo jako główne cele postawiło sobie pielęgnowanie dorobku historycznego, cywilizacyjnego i naukowego Kresów Wschodnich będącego częścią tradycji Rzeczpospolitej Polski, utrzymywanie więzi z Rodakami na Wschodzie oraz niesienie pomocy Polakom tam mieszkającym. Bardzo szybko zaczęły powstawać oddziały Towarzystwa i kluby regionalne. W lutym 1989 powstał Oddział Towarzystwa w Krakowie.

Towarzystwo zrzeszało nie tylko dawnych mieszkańców Lwowa i mających „lwowskie korzenie” ale też innych miejscowości kresowych, dlatego postanowiono rozszerzyć nazwę TML-u. 30 czerwca 1992 roku postanowieniem Sądu Rejestrowego powstało Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo - Wschodnich. Od początku swego istnienia Towarzystwo działa bazując na funduszach pochodzących ze składek i dobrowolnych wpłat swych członków.

Już w grudniu 1989 ukazało się pismo TML-u „Semper Fiedelis”. Od 1995 w Krakowie ukazuje się kwartalnik „Cracovia-Leopolis”, który dostępny jest w internecie (adres internetowy: www.cracovia-leopolis.pl) a w 2009 kwartalnik wszedł na strony internetowe Małopolskiej Biblioteki Cyfrowej.
Jednym z priorytetów Towarzystwa to sprawy związane z odbudową cmentarzy Obrońców Lwowa i Łyczakowskiego w tym koordynowanie, w skali kraju, zbiórek pieniędzy na ten cel. Dzięki pracy Oddziału Krakowskiego na cmentarzu łyczakowskim dokonano renowacji kilkuset grobowców zasłużonych Polaków.

Podobne prace prowadzone są na cmentarzach w Tarnopolu, Stanisławowie w innych miastach kresowych. Nie udało się dotychczas zrealizować utworzenia Instytutu Polskiego Dziedzictwa Historii i Kultury Kresów Wschodnich, to zadanie na najbliższe lata. Podobnie ważnym zadaniem jest utworzenie Muzeum Kresów.

Na terenie kraju działa dziś około siedemdziesięciu oddziałów TMLiKPW. W ramach oddziałów działają kluby oraz koła. W skład Oddziału Krakowskiego wchodzą obecnie 2 kluby regionalne: Tarnopolan i Stanisławowian. Do 2016 roku istniał też klub Zaleszczykowian, do 2013 klub Stryjan.

Kluby Tarnopolan

Kluby Tarnopolan będące elementem struktury TMLiKPW włączają się aktywnie w działania Towarzystwa prowadząc równocześnie samodzielnie działania związane z ziemią tarnopolską. I tak utrzymywany jest stały kontakt i wspieranie Towarzystwa Kultury Polskiej w Tarnopolu. Utrzymywana jest też współpraca z parafią tarnopolską. Prowadzone kwesty i zbiórki pieniędzy umożliwiały wspieranie najstarszych najbardziej potrzebujących Polaków z Tarnopola oraz walnie wspomogły budowę kościoła parafialnego pw. Jezusa Miłosiernego i MB Nieustającej Pomocy. I tak na przykład członkowie Krakowskiego Koła Tarnopolan uczestniczą w corocznych kwestach na krakowskich cmentarzach, w ramach kwesty na cmentarze lwowskie Orląt i Łyczakowski. Zebrane fundusze przeznaczane były na wspomaganie budowy kościoła w Tarnopolu a obecnie na remonty nagrobków i porządkowanie cmentarza w Tarnopolu.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że przed 1939 rokiem w Tarnopolu czynne były trzy kościoły: wybudowany w latach 1904-1908 neogotycki kościół parafialny, kościół podominikański, jedno z najwybitniejszych dzieł późnego baroku w Małopolsce Wschodniej oraz kościół i klasztor jezuicki. W czasie II wojny światowej kościół jezuicki został uszkodzony, a po wojnie przebudowany na fabrykę włókienniczą, kościół podominikański został przekazany wspólnocie grekokatolickiej, neogotycki kościół parafialny został po wojnie zamieniony na magazyn a w roku1952 zburzony. W latach dziewięćdziesiątych parafii katolickiej udostępniono kaplicę cmentarną , w której po przeprowadzeniu gruntownego remontu, rozpoczęto odprawianie mszy świętych i sprawowanie normalnej posługi duszpasterskiej. W roku 1998 wydano zgodę na budowę kościoła przy skrzyżowaniu ulic Jewhena Konowalca (przywódca OUN – Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów) i Stepana Bandery (przywódca OUN-B frakcja banderowców). Konsekracja wybudowanego Kościoła odbyła się w październiku 2008 roku.

Kluby Tarnopolan

Od 1959 roku zaczęły odbywać się, nieregularnie organizowane, zjazdy absolwentów tarnopolskich szkół średnich. Były to, organizowane często w mieszkaniach prywatnych zjazdy roczników maturzystów z poszczególnych tarnopolskich gimnazjów. W 1985 odbył się zjazd absolwentów z różnych lat z II Gimnazjum zwany zjazdem scalonym. W następnym roku, na zjeździe absolwentów gimnazjów tarnopolskich, przyjęto propozycję Czesława Blicharskiego zorganizowania w kolejnym 1987 roku oficjalnego Koleżeńskiego Zjazdu Tarnopolan i zaproszenia wszystkich tarnopolan z kraju i zagranicy, których adresy znano. Pierwszy oficjalny Zjazd Tarnopolan odbył się w 1987 w się Kozienicach i tam zdecydowano o corocznym organizowaniu takich spotkań. W ubiegłym roku w Nysie odbył się XXX Zjazd Tarnopolan. Uczestnicy zjazdu postanowili wysłać listy do Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu domagające się ustanowienia 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na mieszkańcach II Rzeczypospolitej Polski oraz list do Beaty Szydło, Prezesa Rady Ministrów potępiający postawę i wypowiedzi nowo mianowanego Ambasadora RP na Ukrainie Jana Piekły.

W bieżącym roku w dniach 6 - 9 czerwca odbędzie się XXXI zjazd urodzonych na ziemi tarnopolskiej, mających tam „rodzinne korzenie” oraz wszystkich „kresowian” zainteresowanych takim spotkaniem.